ความคิดทางการเมืองในงานดนตรีของ Mozart

Mozart มักถูกสร้างภาพให้เป็นอัจฉริยะที่มีบุคลิกร่าเริงแบบเด็กๆ เช่นในหนังเรื่อง Amadeus ของผู้กำกับ Molos Forman ที่สร้างขึ้นจากละครชื่อเดียวกันของ Peter Shaffer อันเป็นชีวประวัติที่ถูกแต่งเติมเพิ่มสีสันเป็นอย่างมาก

โดยเฉพาะกรณีที่ว่า Mozart ถูกวางยาโดยเพื่อนร่วมอาชีพนักแต่งเพลง Antonio Salieri

ดนตรีของ Mozart ถูกยกขึ้นเป็นดนตรีบริสุทธิ์ เป็นภาษาสากล ยิ่งในช่วงสิบปีมานี้ เกิดงานวิจัยจำนวนหนึ่งที่ถึงกับอ้างว่าการฟังดนตรีของ Mozart สามารถทำให้เด็กฉลาดขึ้น ก็ยิ่งทำให้ Mozart กลายเป็นบุคคลพิเศษยิ่งขึ้นไปอีก โดยทั้งหมดนั้นที่แท้จริงแล้วน่าจะเป็นเพียงเรื่องของการตลาดเท่านั้น

เพราะการบันทึกเพลงของ Mozart ไม่จำเป็นต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ให้ใคร ผลประโยชน์จำนวนมหาศาลจึงเป็นส่วนผลักดันให้เกิดงานวิจัยเช่นที่ว่าขึ้นมาได้

ทั้งหมดนั้นทำให้คนส่วนใหญ่ในปัจจุบันมอง Mozart เป็นเพียงศิลปินที่ทำงานเพื่อศิลปะ เป็นนักแต่งเพลงที่เต็มไปด้วยจิตใจอันบริสุทธิ์ และไม่เห็นภาพอีกด้านหนึ่งที่ Mozart กระทำการเกี่ยวพันอยู่กับความเคลื่อนไหวทางการเมืองขณะนั้นอย่างแนบแน่น

เพราะเป็นที่รู้กันดีว่า Mozart เป็นสมาชิกของกลุ่ม Freemason ซึ่งเป็นองค์กรขนาดใหญ่เริ่มก่อตั้งขึ้นในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 Mozart เป็นสมาชิกกลุ่ม Freemason ในสาย Illuminati ซึ่งเป็นสายความคิดที่เน้นการใช้เหตุผลและความเป็นวิทยาศาสตร์

Illuminati แปลว่าแสงสว่าง เช่นเดียวกับความหมายของคำว่า Enlighten ซึ่งเป็นชื่อยุคสมัยช่วงนั้น อันเป็นยุคที่ถือกันว่าเป็นยุคแห่งแสงสว่างทางปัญญา

Mozart ไม่ได้เขียนเพลงโดยไม่มีเรื่องการเมืองในหัว เพราะกลุ่ม Illuminati นั้นเป็นกลุ่ม Freemason ที่ค่อนข้างจะแตกต่างออกไปจาก Freemason อื่นๆ นั่นคือ กลุ่ม Illuminati มีความเคลื่อนไหวทางการเมืองและต้องการเห็นการปฏิวัติเปลี่ยนแปลงสังคม

เพื่อนๆ สมาชิกในกลุ่มของ Mozart หลายคนไม่ใช่บุคคลธรรมดา แต่มีสถานะระดับสูงในสังคม เช่น Gottfried Freiherr อยู่ในคณะกรรมการพิจารณาการเซ็นเซอร์ หรืออย่าง Joseph von Sonnenfels ก็เป็นถึงศาสตราจารย์ทางด้านรัฐศาสตร์ และเคยอยู่ในคณะกรรมการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมในรัชสมัยของพระนาง Maria Theresa

ส่วนตัว Mozart เองก็ไม่ใช่แค่นักแต่งเพลงที่เอาแต่เล่นดนตรีจนไม่รู้จักเรื่องอื่นๆ เป็นแน่ เพราะหลักฐานจากห้องสมุดที่บ้านของ Mozart จำนวนมาก เป็นหนังสือที่มีเนื้อหาหลากหลาย ทั้งในเรื่องสุนทรียศาสตร์ ประวัติศาสตร์ ปรัชญา การศึกษา คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์

ดังนั้นนอกจากจะแต่งเพลงให้กับองค์กร Freemason เป็นการเฉพาะแล้ว Mozart ยังนำแนวคิดของกลุ่ม Freemason บรรจุลงในงานต่างๆ จำนวนมากอีกด้วย

Mozart เป็นคนที่รังเกียจระบบชนชั้นในสังคม ข้อความส่วนหนึ่งในจดหมายที่ Mozart มีถึงบิดา บ่งบอกถึงความเกลียดชังระบอบศักดินาและชนชั้นขุนนางที่กดขี่รังแกผู้ยากจน

แล้วยังเคยนำไปแทรกเป็นบทเสียดสีใน opera อีกด้วย

ความเชื่อของกลุ่ม Freemason ย่อมเป็นอันตรายกับคริสตจักรและราชสำนักเป็นอย่างมาก เพราะวิทยาศาสตร์นั้นไปด้วยกันกับศาสนาคริสต์ไม่ได้โดยสิ้นเชิง

ยิ่งหลังจากปฏิวัติฝรั่งเศส (1789 – ก่อน Mozart เสียชีวิตราวสองปี) ราชสำนักออสเตรียยิ่งรู้สึกถึงความสั่นคลอนของระบอบกษัตริย์ จึงเข้มงวดกับการแสดงความเห็น และเริ่มปราบปรามกลุ่มนักคิดหัวก้าวหน้าเหล่านี้อย่างจริงจัง

กล่าวกันว่า opera เรื่อง The Magic Flute เป็นเครื่องมือที่ Mozart ใช้วิพากษ์วิจารณ์สถานการณ์ในเวียนนาขณะนั้นไว้อย่างแหลมคม ซ่อนสารทางการเมืองอยู่ภายใต้เรื่องเล่าแบบนิทาน

แถมยังสมมติให้เรื่องเกิดในอียิปต์สมัยโบราณ ไกลออกไปจากเวียนนาจนคนดูส่วนมากเห็นเรื่องนี้เป็นเพียงเทพนิยายธรรมดาเท่านั้น

ใน opera เรื่องนี้ Mozart ใช้สัญลักษณ์เลข 3 บ่อยครั้ง ซึ่งตัวเลขนี้มีความสำคัญมากในองค์กร Freemason ยิ่งกว่านั้น สิ่งที่ตัวละครเอกตามหาคือ 1) แสงสว่าง 2) ปัญญา และ 3) ความรัก ก็ล้วนเป็นอุดมคติหลักของกลุ่ม Freemason ทั้งสิ้น

ส่วนตัวละคร ราชินีรัตติกาล ซึ่งปรากฏกายออกมาตอนแรกเหมือนเป็นฝ่ายดี แต่กลับเปลี่ยนเป็นฝ่ายมารร้ายในตอนจบ ก็คือภาพตัวแทนของพระนาง Maria Theresa ที่ฝักใฝ่กับฝ่ายคาธอลิก และทำการต่อต้านแนวคิดของกลุ่ม Illuminati

Mozart เขียน opera เรื่องนี้ก่อนที่จะเสียชีวิตไม่นานนัก หลังจากนั้นเป็นช่วงที่กลุ่ม Freemason และ Illuminati ถูกปราบปรามอย่างหนัก มีสมาชิกของกลุ่มถูกประหารและจับคุมขังจำนวนมาก จากการไต่สวนกรณียาโคแบงในเวียนนา ช่วงปี 1794-1795

นักประวัติศาสตร์บางคนสันนิษฐานว่า การที่ศพของ Mozart ไม่ได้รับอนุญาตให้ประกอบพิธีทางศาสนา และต้องถูกนำไปฝังอย่างคนไร้บ้าน (จนปัจจุบันยังไม่ทราบว่าศพของ Mozart ถูกฝังไว้ตำแหน่งใด) เป็นผลมาจากการที่ Mozart เป็นสมาชิกขององค์กร Freemason นั่นเอง

ทั้งที่ความตายของ Mozart ขณะนั้นเป็นข่าวใหญ่ และปรากฏในหนังสือพิมพ์หลายฉบับทั่วยุโรป

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s